ABD, Suudi Arabistan ile tarihi bir nükleer anlaşma imzaladı. ABD, Suudi Arabistan'ın sivil bir nükleer program geliştirmesine imkan tanıyacağı bildirilen tarihi bir anlaşma imzaladı.
Nükleer anlaşmanın ayrıntıları verilmedi ancak ABD medyasına yansıyan haberler, Suudi Arabistan'ın, ithal yakıta bağımlı olmak yerine kendi topraklarında ABD tarafından inşa edilecek bir zenginleştirme tesisinde yakıt üretmek için uranyum zenginleştirmesine izin verilebileceğini öne sürmüştü.
Ayrıntılar
Anlaşmaya karşı çıkan bazı Demokratlar, Rubio'nun senatör olduğu dönemde Suudi Arabistan ile yapılacak bir nükleer anlaşmanın Kongre tarafından onaylanmasını şart koşan "Suudi Arabistan'a Nükleer Silah Yok Yasası"nı desteklediğini hatırlattı.
Anlaşma, ABD Enerji Bakanlığı'na göre Suudi Arabistan'ın nükleer enerji programında Amerikan şirketlerine "geniş erişim" sağlayacak "barışçıl nükleer işbirliği anlaşması" olarak tanımlanıyor.
ABD'nin Ortadoğu'daki en yakın müttefiki olan İsrail'deki nükleer uzmanlar ve eski yetkililer, planın nihayetinde Suudi Arabistan'ın nükleer silah geliştirmesine imkân verebileceği yönünde endişelerini dile getirdi.
Rubio, Filipinler'e yaptığı seyahat sırasında gazetecilere, "ABD, dünyanın herhangi bir ülkesiyle nükleer silahların yayılması riskine yol açacak bir anlaşma yapmayacaktır" dedi.
Markey, "İran'ın nükleer bomba geliştirmesini önleme gerekçesiyle İran'a karşı savaş başlatırken saldırgan ve otoriter bir ülke olan Suudi Arabistan'ın nükleer silah teknolojileri geliştirmesine izin veriyorlar" dedi.
Eğer uranyum zenginleştirme hükmü anlaşmada yer alıyorsa, bu durum anlaşmayı ABD'nin 2009'da Suudi Arabistan'ın komşusu Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ile yaptığı anlaşmadan farklılaştıracaktır.
Açıklamada, "Bu iki anlaşma birlikte, nükleer silahların yayılmasının önlenmesi de dahil olmak üzere çeşitli öncelikli ekonomik ve stratejik hedefleri ilerleten, onlarca yıl sürecek ve milyarlarca dolarlık bir ortaklığın hukuki temelini oluşturuyor" denildi.
ABD merkezli düşünce kuruluşu Defense Priorities'in Ortadoğu Programı Direktörü Rosemary Kelanic, anlaşmanın ABD'nin Suudi Arabistan'ın uranyum zenginleştirme tesislerine sahip olmasına izin vermesini içermesinin "oldukça şaşırtıcı" olacağını söyledi.
Açıklamalar
«barışçıl nükleer işbirliği anlaşması»
Bağlam
Kelanic, "ABD bunu daha önce hiç yapmadı, başka bir ülkenin kendi topraklarında zenginleştirme yapmasına hiç yardımcı olmadık" dedi ve bunun nedeninin, "kendi nükleer yakıtınızı üretebiliyorsanız, nükleer silah geliştirme açısından çok daha büyük bir risk haline gelmeniz" olduğunu ekledi.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Suudi Arabistan'ın gelecekte nükleer silah geliştirme kapasitesine sahip olabileceği yönündeki eleştirilere karşı çıktı, olayın güncel medya takibine göre.
Mevcut bilgiler Anlaşmanın metni kamuoyuna açıklanmadı ancak ABD medyası, bunun gelecekte Suudi Arabistan'ın uranyum zenginleştirmesine izin verebileceğini bildirdi olduğunu gösteriyor.
Uzmanlar bunun ABD açısından bir ilk olacağını ve zaten istikrarsız olan bir bölgede gelecekte nükleer silahların yayılması riskini doğurabileceğini söylüyor, aynı dosyayla bağlantılı bir gelişmede.
Suudi hükümeti de bir açıklama yayımlayarak anlaşmanın "iki ülke arasındaki enerji sektöründeki mevcut işbirliğinin bir uzantısını temsil ettiğini" söyledi ve bunun Suudi liderin Kasım 2025'te Washington'u ziyaret etmesinin ardından geldiğini belirtti.
Anlaşma kapsamında ABD Başkanı Donald Trump'ın, Suudi mevkidaşı Muhammed bin Selman'dan İsrail'i diplomatik olarak tanımasını talep etmediği bildiriliyor.
Uzun süredir ABD'nin müttefiki olan Suudi Arabistan, İran saldırılarının hedefi olan birçok ABD üssüne ev sahipliği yapıyor, olayın güncel medya takibine göre.
ABD Enerji Bakanı Chris Wright açıklamasında, "Bu anlaşmaların dünyanın en iyi nükleer teknolojisine ve yine burada, ABD'de geliştirilmiş en iyi bilim insanlarına dayanırken nükleer güvenlik ve nükleer silahların yayılmasının önlenmesine ilişkin en yüksek standartları koruduğundan emin olabilirsiniz" dedi.
Beklenen gelişmeler
Enerji Bakanlığı, anlaşmanın hem ABD'nin hem de bölgesel güvenliğin ilerletilmesine katkıda bulunduğunu ve "nükleer güvenlik, emniyet ve nükleer silahların yayılmasının önlenmesine ilişkin yüksek standartları koruyacağını ve ABD'nin sivil nükleer teknoloji alanındaki rekabet avantajını güçlendireceğini" söyledi.
Öte yandan ABD Enerji Bakanlığı, işbirliği anlaşmasının yanı sıra bir ikili güvence anlaşmasının da imzalandığını belirtti.
Ayrıca anlaşma, İran'ın Yemen'deki müttefikleri Husilerin krallığa karşı bir "deniz ablukası" ilan etmesinden iki gün sonra gerçekleşti.
Söz konusu anlaşma kapsamında BAE kendi yakıtını üretmiyor ve bir dizi başka kısıtlamayı kabul ediyor, olayın güncel medya takibine göre.
Mevcut bilgiler Yayın tarihi 22 Temmuz 2026Güncelleme bir saat önce olduğunu gösteriyor.
ABD ile İran arasındaki çatışmalar son 10 gündür tırmanmıştı, aynı dosyayla bağlantılı bir gelişmede.
